Mindfulness en Vipassana

Geef een reaktie

Mindfulness en VipassanaMindfulness is tegenwoordig een heel populair woord. Het wordt ingezet in allerlei maatschappelijke organisaties, door psychologen en in de psychiatrie. Maar, waar komt het eigenlijk vandaan?

Er wordt wel gezegd dat mindfulness voortkomt uit boeddhistische meditatie. De boeddhistische stroming Vipassana komt dan denk ik het meest in de buurt. Je kunt Vipassana omschrijven als een zeer intensieve vorm van aandachtstraining. Deze vorm van meditatie heb ik ook wat nader onderzocht.

Retraite

Enkele jaren geleden nam ik in Australiƫ deel aan mijn eerste Vipassanaretraite. Deze duren doorgaans 10 dagen. Deelnemers leggen voor zulke retraites een gelofte af om 10 dagen niet te spreken. Op vrijwillige basis onderwerpen zij zich bovendien aan een zeer strikt meditatieregime

De training zelf bestond de eerste dagen uit het concentreren van de aandacht. De aandacht ging naar het ademen door de neus. Het ging erom de aanraking van de adem te voelen. In, op en net onder de neus.

Na die eerste dagen werd de focus verlegd naar de rest van het lichaam. Alle onderdelen afzonderlijk werden gevoeld en doorvoeld. Vervolgens mocht ook in afwisseling hiermee het accent gelegd worden op de (energetische) doorstroming door het gehele lichaam, in combinatie met de ademstroom.

Al met al een zeer intens gebeuren. Veel deelnemers hadden tijdens de retraite een nieuwe beleving van hun innerlijke en uiterlijke bestaan. In het Engels heb je de uitdrukking four seasons in one day. Dat heb ik altijd wel een mooie omschrijving gevonden van wat er die dagen gebeurde in mij.

Overeenkomst en verschil

Wat zijn de overeenkomsten en de verschillen tussen mindfulness en Vipassana?

De overeenkomst is dat het bij beide vormen aandacht centraal staat. Het gaat daarbij om alles wat je in jezelf ervaart. Bij beide word je aangemoedigd om jezelf fysiek, mentaal en emotioneel te onderzoeken. Naarmate je hierin meer oefent, wordt die waarneming steeds meer subtiel.

Een groot verschil zit in de benadering waarvoor wordt gekozen. In mijn optiek is mindfulness ook een vorm op zich. Het is dus zeker niet alleen een afgeleide van het boeddhistische Vipassana. Mindfulness is voor de Westerse beoefenaar aangepast. Ze heeft hierdoor echt eigen karakter en daarmee is zij wezenlijk verschillend van de Oosterse vorm.

Mentaal

Mindfulness is namelijk veel mentaler gericht dan Vipassana. In Mindfulness wordt door deelnemers benoemd wat aan hun geestesoog passeert. Hierdoor blijven mensen meer in hun hoofdactiviteit hangen. Als je namelijk overal een etiketje op moet plakken, wordt het mijns inziens vrij lastig om die ervaringen te laten voor wat ze zijn.

Loskomen van naam en vorm staat in mijn beleving centraal in de Oosterse meditatievormen. Hoe nuttig mindfulness ook moge wezen, daar krijg je in deze training niet echt het instrumentarium voor.

Voorkeur

Mijn persoonlijke voorkeur gaat om die reden uit naar Vipassana, maar in een dergelijke keuze staat natuurlijk iedereen vrij. Bij mij past meer de benadering van lichaam, geest en adem ondervinden. Het mentaal benoemen houdt mijn denken te actief. Vanuit mijn yogatraining sluit Vipassana bovendien ook beter aan.

Mindfulness is voor mij toch meer iets voor psychologen. Voor mensen bij wie de ratio zeer prominent is, komt mindfulness wellicht ook het beste van pas.

Geef een reaktie